منوی اصلی
آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 116
بازديدکنندگان امروز: 624
کل بازديدکنندگان: 311381
بازديدکنندگان آنلاين: 7
زمان بارگزاري صفحه: 1.0296 ثانيه
آشنایی با مهارت های زندگی

آشنایی با مهارت های زندگی
1.    مهارت های خودآگاهی
2.    مهارت همدلی
3.    مهارت روابط بین فردی
4.    مهارت ارتباط موثر
5.    مهارت مقابله با استرس
6.    مهارت مدیریت بر هیجان
7.    مهارت حل مسئله
8.    مهارت تصمیم گیری
9.    مهارت تفکر خلاق
10.    مهارت تفکر نقادانه
هدف اصلی آموزش مهارتهای زندگی در واقع افزایش توانایی روانی اجتماعی و درنهایت پیشگیری از شکل گیری رفتارهای آسیب رسان و ارتقای سطح بهداشت روانی است.

سایر اهداف آموزش مهارتهای زندگی عبارتند از:
•    تسهیل و تقویت مهارتهای روانی اجتماعی به شیوه متناسب با فرهنگ و سطح رشدی افراد
•    افزایش ظرفیت روانشناختی افراد
•    ارتقای رشد شخصی و اجتماعی
•    ترویج حقوق بشر
•    ارتقای رفتار مسئولانه
•    افزایش اعتماد به نفس
•    ترویج برابری انسانها
•    پیشگیری ازتبعیض و بهره کشی
•    ایجاد روابط بین فردی مناسب و موثر
•    پذیرش مسئولیت های اجتماعی
•    پیشگیری از مشکلات اجتماعی و بهداشتی
مقدمه :
دنیای ما روز به روز ماشینی تر و پیچیده تر می شود. همه چیز تخصصی شده و روابط آدمها نیز تحت تاثیر تکنولوژی قرار گرفته است. امروز یک نفر نمی تواند از پس همه کارها برآید. و برای هر مسئله ای باید به متخصص مربوطه مراجعه کند. در این میان ، مسائل خاص انسان که در واقع محور زندگی هست ، به حاشیه رانده شده و از آن غفلت شده است. همه تکنولوژی ، صنعت و رفاه برای آدمی است، ولی آن بخشی از علم که مربوط به مهارت های زندگی و آرامش انسان است ، مورد چشم پوشی قرار گرفته است. انسان با این همه توانایی هایی که دارد، ولی خسته و تنهاست. و مهارتهای لازم برای استخراج این گنج عظیم که در وجودش نهفته است را ندارد. پابه پای رشد علمی در تهیه و رشد امکانات و شرایط مختلف زندگی، روانشناسان و مشاوران طی سالهای گذشته با تحقیقات و بررسی توانایی های انسان ، به یافته های با ارزشی دست یافته اند که به انسان کمک می کند ، درکنار رفاه ظاهری و رشد امکانات زندگی، بتواند درگیری های ذهنی خود را حل کرده و در آرامش قرار گیرد. حتی جهت رشد ، خودشکوفایی و خوشبختی خود گامهای بلندی بر دارد.
یکی از موضوعات روانشناسی و مشاوره در این مسیر ، مهارت های زندگی است. مهارتهای زندگی توانایی های هستند که به ما کمک می کنند تا در موقعیت های مختلف، عاقلانه و صحیح رفتار کنیم. به طوری که آرامش داشته باشیم، لذت ببریم و در عین حال با دیگران ارتباط سازگارانه و مفیدی را برقرار کنیم و بدون توسل به خشونت و یا خودخوری بتوانیم مسایل پیش آمده را حل نمائیم و ضمن کسب موفقیت در زندگی احساس شادمانی داشته باشیم.

مهارت خوداگاهی
مهارت خودآگاهی، توانایی شناخت نقاط ضعف و قوت خواسته ها، نیازها، تمایلات و تصویر واقع بینانه از خود است تا حقوق فردی، اجتماعی و مسئولیت های خود را بهتر بشناسیم .
مهارت های خودآگاهی شامل :
•    خودارزیابی
•    تفکر مثبت
•    شناسایی نقاط قوت و ضعف
•    ایجاد خودانگاره و تصویر مثبت از خود
این مهارت موجب می شود که به سوال مهم «من کیستم؟ » جواب دهیم.
آیه قرآنی «من عرف نفسه فقد عرفه ربه» (خود شناسی زمینه خداشناسی) گویای کامل این مهارت می باشد.

مهارت همدلی
همدلی یعنی این که فرد بتواند مسایل دیگران را حتی زمانی که درآن شرایط قرار ندارد درک کند و به آن ها احترام بگذارد. درک احساس طرف مقابل است و نه لزوما موافقت و همدردی با او .
«دنیا را از دریچه چشم فرد مقابل دیدن»
همدلی، یعنی این که فرد بتواند زندگی دیگران را حتی زمانی که در آن شرایط قرار ندارد درک کند.
توانائی تصور زندگی برای فردی دیگر در شرایط، متفاوت می باشد. همدلی کمک می کند تفاوت ها را بپذیریم و ارتباط های بین فردی مناسب تری با افراد مختلف برقرار کنیم.
یکی از تکنیک هائی که در تقویت مهارت همدلی موثر است تکنیک جابجائی نقش ها می باشد که طی آن خود را در موقعیت و نقش طرف مقابل قرار می دهیم و شرایط موجود را از دید او نگاه می کنیم. باید توجه داشت که مقصود از همدلیف داشتن حسی مشابه فرد دیگر (بعبارتی هم حسی) نمی باشد. مهم این است که با استفاده از فرایندهای شناختی بتوانیم موقعیت وی را درک کنیم.
این مهارت موجب می شود تا به دیگران توجه کرده و آن ها را دوست داشته باشیم و خود نیز مورد توجه و دوست داشتن دیگران قرار بگیریم و با ایجاد روابط اجتماعی بهتر به هم نزدیکتر شویم.

مهارت ارتباط موثر
تعریف ارتباط
فرآیند انتقال پیام از سوی فرستنده برای گیرنده پیام است مشروط بر آنکه درگیرنده مشابهت معنی موردنظر فرستنده ایجاد شود.
ارتباط پدیده ای است طی آن اطلاعات منتقل می گردد. اگر اطلاعات به نحوی انتقال یابد که در ذهن فرستنده  گیرندهف یک معنی واحد شکل بگیرد، می توان گفت ارتباط کامل بوده است.
ارتباط یک فرآیند پویا است. یعنی پدیده ای که کیفیت و کمیت آن متغیر است ولی در سیر زمان همیشه جریان دارد و نمی توان برای آن آغاز یا پایانی متصور شد.
ارتباط امری اجتناب ناپذیر است و کلیه اجزای جهان خواسته یا ناخواسته با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند. ارتباط حتی در سکوت و بین اجزای بی جان نیز وجود دارد. کلیه اجزای پیرامون ما با ما در ارتباطند و پیام هایی را به ما منتقل می کنند. بدون اطلاعات زندگی ناممکن است. این توانائی به فرد کمک می کند تا بتواند کلامی یا غیرکلامی و مناسب با فرهنگ، جامعه و موقعیت ، خود را بیان نماید.
بهره مندی ازمهارت گوش دادن فعال از ابزارهای ضروری در برقراری یک ارتباط موفق است شنونده فعال علاوه بر گوش ها، از چشمهایش نیز بهره می گیرد. گوش دادن فعال یک مهارت است باید آنرا آموخت و بکار گرفت.
کسب این مهارت به ما می آموزد برای درک موقعیت دیگران چگونه به سخنان آنان فعالانه گوش دهیم و چگونه دیگران را از احساس و نیازهای خود آگاه نماییم تا ضمن به دست آوردن خواسته های خود طرف مقابل نیز احساس رضایت نماید.

مهارت مقابله با استرس
استرس چیست؟
پاسخ درونی و دفاعی انسانها در قبال موقعیتی است که کنترل آن را مشکل و سخت می یابند.
عوامل استرس زا (منابع فشار و استرس )
الف) بیرونی :
1.    عوامل نامساعد محیطی، سر و صدا، نورزننده، ازدحام، آلودگی و ...
2.    استرس زاهای شغلی : روشن نبودن وظایف، رقابت ناسالم، مسائل ارتباطی با مدیر و ...
3.    استرس زاهای خانوادگی : ازدواج، والد شدن، روابط خانوادگی، مشاجرت ، غیبت و ...
4.    استرس های اجتماعی، تورم، گرانی، جنگ، مهاجرت ، سوانح ، تبعید و ...
ب) درونی :
1.    جسمانی: رژیم غذایی نامنظم، الکل، مواد مخدر، کم هوشی، استراحت، تحرک بدنی و ...
2.    روانی: کمبود اعتماد به نفس، کمروئی، نداشتن مهارت های زندگی، ایده آل نگر، احساس پوچی و...
پیشگیری و رهایی از استرس با
تنظیم وقت    انجام فعالیت های پیاده روی، دویدن، دوچرخه سواری ، شنا و...
آرمیدگی پیش رونده    تنفس عمیق    دوری از عامل استرس زا




مهارت تصمیم گیری
همه انسان ها تجربه رویارویی با مشکلات و تصمیم گیری ها را داشته اند.
تصمیم گیری بخشی از زندگی هر روزه ماست. برخی تصمیم گیری ها در زندگی روزمره به قدری تکرار شده اند که زمان اندکی برای فکر کردن به آنها صرف می شود، برخی نیز شاید یکبار اتفاق می افتند اما تاثیرات عمیقی در زندگی دارند مانند انتخاب رشته تحصیلی، شغل و همسر.
در واقع حل مشکل و تصمیم گیری نوعی مهارت است، مهارتی که می توان آموخت و تمرین کرد. مهارتی که با روندی مرحله به مرحله سایر مهارت های اساسی فکر کردن مانند تفکر خلاق و انتقادی را به کار می گیرد. تصمیم گیری ابزاری است که برای شکل دادن آینده مثبت از آن استفاده می کنیم.
فرایندی است پیچیده شامل انواع توانایی هایفکری و نیز داشتن اطلاعات در مورد تصمیمی که می خواهیم بگیریم.
انسان در مسیر زندگی همواره نیازمن تصمیم گیری های مختلف است و موفقیت در زندگی در گروه تصمیم گیری درست و به جای اوست . مهارت تصمیم گیری به ما کمک می کند تا با اطلاعات و آگاهی کافی با  توجه به اهداف واقع بینانه خود، از بین راه حل های مختلف بهترین راه حل را انتخاب کرده و به کار بگیریم و پذیرای پیامدهای آن نیز باشیم.

عوامل موثر در تصمیم گیری :
•    شخصیت فرد
•    عوامل محیطی
•    میزان اطلاعات
•    روش و میزان پاداش یا تنبیه
•    اهمیت موضوع
•    شفافیت موضوع

مهارت حل مسئله
1.    پذیرش مسئله
2.    تعیین دقیق مشکل موجود
3.    شناخت راه حل های مختلف موجود
4.    ارزیابی راه حل ها
5.    انتخاب راه حل
6.    برنامه ریزی برای اجرای راه حل مورد انتخاب
7.    ارزیابی تاثیر راه حل
در حل مساله از برخورد هیجانی پرهیز شود، روی یک مشکل کار شود و تعریف عینی مشکل می توان زندگی را فرآیندی از رویارویی مداوم با مشکلات و تلاش برای حل و فصل آن و یا تسلیم در برابر آن دانست.

مهارت روابط بین فردی
مهارتی است که موجب می شود ضمن تقویت روحیه ی مشارکت، اعتماد واقع بینانه و همکاری با دیگران بتوانیم مرزهای روابط بینخود و کسانی که دوستشان داریم را تشخیص داده و در جهت ایجاد روابط صمیمانه و دوستانه قدم برداریم و هر چه زودتر به دوستی های نامناسب و ناسالم خود خاتمه دهیم. پیش از آن که مورد آسیب جدی قرار گیریم.
انسان موجود اجتماعی است. در اجتماعی به نام خانواده متولد شده و در طول زندگی به شکل های مختلف تحت تاثیر تجارب گروهی مختلف قرار می گیرد.
در یک زندگی جمعی، موفقیت و پیشرفت بستگی به تعامل همه اعضا با یکدیگر دارد. به استفاده از مهارت های بین فردی خود، احساس مسئولیت و حس اعتماد و احترام متقابل مشارکتی فعال از خود نشان دهد.
در یک ارتباط مناسب باید بتوانیم منظور خودمان را به نحوی که مناسب فرهنگ و شرایط باشد به فرد مقابل منتقل نماییم.
سخن گفتن صحیح از ضروریات ارتباط مناسب بین فردی است.

برای سخن گفتن صحیح باید نکات زیر را رعایت کنید :
•    طوری سخن بگویید که دیگران صحبت شما را بفهمند، هنر این است که اگر سخن پیچیده باشد، ساده و واضح و شفاف انتقال داد.
•    حالات کلامی و غیرکلامی خود را هماهنگ نمایید.
•    قبل از بیان هر سخن بدانید چه مطلبی را با چه هدفی می خواهید منتقل کنید.
•    قبل از سخن گفتن اطلاعات کافی جمع آوری کنید و افکارتان را مدون نمایید.
•    با هیجان زدگی یا عصبانیت سخن نگویید.
•    مساله را از دید خود مطرح نمایید نه از چانب طرف مقابل .
•    هرگزتحقیرآمیز و تهدیدآمیز سخن نگویید.
•    افراد را جلوی دیگران مورد انتقاد قرار ندهید.
ارتباط مناسب می تواند منبع مهمی از حمایت های خانوادگی و اجتماعی را برای فرد فراهم آورد.

مهارت تفکر خلاق
تفکر خلاق یکی از مهارت های اصلی بری تصمیم گیری و حل مسئله می باشد و ما را قادر می سازد تا به امکانات و احتمالات بیشتری بیاندیشیم و فراتر از تجربیات شخصی خود نگاه کنیم.

فکر کردن مهارتی است که از کودکی می آموزیم. مهارت تفکر خلاق، قدرت کشف و تولید اندیشه ی جدید را برای ما فراهم می آورد. مهارت تفکر خلاق به ما کمک می کند در مواجهه با حوادث ناگوار چگونه احساسات منفی خود را به احساسات مثبت تبدیل کنیم.
تفکر خلاق نوع دیگر دیدن است در این تفکر هیچگاه مشکل یک عامل مزاحم به حساب نمی آید بلکه یک فرصت برای کشف راه حل های نو و بدیع تلقی می شود که تاکنون کسی به آن توجه نکرده است.

نکاتی که کمک می کند تا خلاقیت خود را افزایش دهید:
•    در قلاب یافتن جواب درست نیفتید.
•    در یک شیوه خلاق ممکن است سوالات و جواب های زیادی موجود باشد.
•    برای خلق راه های تازه گاه نیاز است به شیوه ای متفاوت به چیزها نگاه کنید.
•    گاه قوانین تفکر را بشکنید ، افکار تازه چون از قوانین پیروی نمی کنند ایجاد می شوند.
•    از چارچوب ها خارج شوید، گاه بایستی خارج از چارچوب ها را ببینید.
•    خلاقیت روندی خوشایند است، به بازیگوشی میداندهید.
•    از شکست نترسید، چرا که با هر شکست تجربه بیشتری پیدا می کنید.
•    هیچگاه نگویید نمی توانید کاری را بکنید، در هر حال سعی خود را بکنید.
مشخصه فرآیند خلاق آزمودن و تجربه کردن است.هر تفکر خلاقی به موفقیت نمی انجامد اما اگر کودکان احساس عدم موفقیت کنند حس خلاقیت شان برانگیخته نمی شود.

مهارت تفکر نقادانه
تفکر نقادانه نوعی دیگر از تفکر است. فرآیندی که طی آن با بررسی افکار و عقاید خود و دیگران به درک بهتری از مسائل دست می یابیم.تفکر نقادانه، توانایی تحلیل اطلاعات و  تجارب است. آموزش این مهارت، نوجوانان را قادر می سازد تا در برخورد با ارزش ها، فشارهای گروه و رسانه های گروهی مقاومت کنند و از آسیب های ناشی از آنها در امان باشند.
ارتباط تفکر انتقادی و بهداشت روانی در آن است که تشخیص و ارزشیابی عوامل موثر بر رفتار و نگرش ها با این ویژگی ذهنی به دست می آید. آنچه غالبا مانع تفکر انتقادی می شود، نوعی بی مهارتی در تصور مسئله در «بیرون از شخص» است.

ویژگی های افراد نقاد
•    تفکر فعال
•    سوال کردن هدفمند
•    ارزیابی اعتبار عقاید و افکار
•    مشاهده موقعیت از دیدگاه های مختلف و بررسی نظرات دیگران

افراد با تفکر نقاد:
•    با عقاید تازه باز و بدون تعصب برخورد می کنند.
•    اطلاعات، مفاهیم و رفتار را تجزیه و تحلیل می کنند.
•    نیاز به اطلاعات بیشتر را درک می کنند.
•    قضاوتشان را بر شواهد می گذارند.
•    ارتباط بین موضوعات را می بینند.
•    تفاوت بین نتیجه (درست و غلط) را می بینند.
•    واقعیت را از عقیده شخصی جدا می کنند.
•    سوال می کنند.
•    با خودشان صادقند.
•    از نظر ذهنی مستقل هستند.
•    احساس را از فکر جدا می کنند.
•    سعی می کنند صحبت دیگران را بفهمند .
•    عقایدشان را برای دیگران روشن می کنند.
کسب این مهارت به ما می آموزد تا هر چیزی را به سادگی و دربست قبول یا رد نکنیم. ابتدا در مورد آن موضوع سوال و استدلال کنیم ، سپس بپذیریم یا رد کنیم .
کسانی که از تفکر نقادانه برخوردارند، فریب دیگران را نمی خورند و به راحتی جذب گروه ها و افراد و مواد مخدر نمی شوند، چرا که همواره با سوال کردن به عاقبت کار می اندیشند و از همنوایی دوری می کنند.
اینها کسانی هستند که این ضرب المثل را نمی پذیرند که : «خواهی نشوی رسوا، همرنگ جماعت شو » .

مهارت مدیریت بر هیجان
با همواره با احساسات و هیجانات مختلفی مثل خشم، ترس، لذت، غم و ... روبرو هستیم که آناه بر تصمیم گیری و نحوه زندگی و روابط ما با دیگران اثر می گذارد. شناسایی و کنترل این احساسات و هیجانات قسمتی از مهارت مدیریت بر هیجان می باشد.

شیوه های رفتاری انسانها
شیوه پاسخی پرخاشگرانه
•    این افراد حقوق دیگران را نادیده می گیرند.
•    طعنه یا نیش زبان زدن به دیگران را زیاد استفاده می کنند.
•    از شما باید شما نباید در کلامشان زیاد وجود ارد.
•    برچسب زدن به دیگران از دیگر مشخصات این افراد است.
•    با توسل به شیوه های غیرمستقیم و انحرافی خشم خود را خالی می کنند.

شیوه پاسخی منفعلانه
•    میل به راضی نگه داشتن دیگران از خود دارند.
•    اهل ابراز عقیده نیستند.
•    به دیگران اجازه می دهند که حقوق و احساسات آنها رانادیده بگیرند.
•    اعتماد به نفس ندارند و برای بدست آوردن دل دیگران خود را به هرگونه رنج و زحمتی می اندازند.
•    معمولاً با جملاتی از قبیل ؛ هر طور صلاح بدانید، برایم فرقی نمی کند، هر چی شما بگوئید و ... جواب می دهند.

شیوه پاسخی پرخاشگرانه منفعلانه
بدترین سبک ارتباطی را تشکیل می دهد چون کسی که آماج خشم این افراد قرار می گیرد نمی داند بخاطر چه تقصیری و توسط چه کسی آماج خشم و پرخاشگری قرار گرفته است. منفی گرایی، باجگیری هیجانی (مثلاً از طریق گریه، دیگری را تسلیم کردن)، پیدا کردن یک سپر بلا و خالی کردن خشم خود، آسیب زدن به اشیاء مثلاً پنچر کردن ماشین از دیگر مشخصات این افراد است.

شیوه رفتاری قاطعانه وتوام با ابزار وجود
•    احترام گذاشتن به حقوق دیگران و به رسمیت شناختن افکار و احساسات آنها، ایستادگی برای حفظ حقوق شخصی خود، بیان افکار و احساسات خود بطور مستقیم و صریح ، در حالیکه ارزش ها و قوانین دیگران مورد حمله قرار نگیرد از مشخصات این افراد است.
•    رفتار آنها بیانگر اعتماد و اطمینان است.
•    شنونده و پذیرا هستند.
•    از ضمیر من در جملاتشان استفاده میکنند « من موافق نیستم » و « من دلم می خواهد » و...
•    ابزار وجود و قاطعیت از خود نشان می دهند.

آشنایی با مهارت های زندگی
1.    مهارت های خودآگاهی
2.    مهارت همدلی
3.    مهارت روابط بین فردی
4.    مهارت ارتباط موثر
5.    مهارت مقابله با استرس
6.    مهارت مدیریت بر هیجان
7.    مهارت حل مسئله
8.    مهارت تصمیم گیری
9.    مهارت تفکر خلاق
10.    مهارت تفکر نقادانه
هدف اصلی آموزش مهارتهای زندگی در واقع افزایش توانایی روانی اجتماعی و درنهایت پیشگیری از شکل گیری رفتارهای آسیب رسان و ارتقای سطح بهداشت روانی است.

سایر اهداف آموزش مهارتهای زندگی عبارتند از:
•    تسهیل و تقویت مهارتهای روانی اجتماعی به شیوه متناسب با فرهنگ و سطح رشدی افراد
•    افزایش ظرفیت روانشناختی افراد
•    ارتقای رشد شخصی و اجتماعی
•    ترویج حقوق بشر
•    ارتقای رفتار مسئولانه
•    افزایش اعتماد به نفس
•    ترویج برابری انسانها
•    پیشگیری ازتبعیض و بهره کشی
•    ایجاد روابط بین فردی مناسب و موثر
•    پذیرش مسئولیت های اجتماعی
•    پیشگیری از مشکلات اجتماعی و بهداشتی
مقدمه :
دنیای ما روز به روز ماشینی تر و پیچیده تر می شود. همه چیز تخصصی شده و روابط آدمها نیز تحت تاثیر تکنولوژی قرار گرفته است. امروز یک نفر نمی تواند از پس همه کارها برآید. و برای هر مسئله ای باید به متخصص مربوطه مراجعه کند. در این میان ، مسائل خاص انسان که در واقع محور زندگی هست ، به حاشیه رانده شده و از آن غفلت شده است. همه تکنولوژی ، صنعت و رفاه برای آدمی است، ولی آن بخشی از علم که مربوط به مهارت های زندگی و آرامش انسان است ، مورد چشم پوشی قرار گرفته است. انسان با این همه توانایی هایی که دارد، ولی خسته و تنهاست. و مهارتهای لازم برای استخراج این گنج عظیم که در وجودش نهفته است را ندارد. پابه پای رشد علمی در تهیه و رشد امکانات و شرایط مختلف زندگی، روانشناسان و مشاوران طی سالهای گذشته با تحقیقات و بررسی توانایی های انسان ، به یافته های با ارزشی دست یافته اند که به انسان کمک می کند ، درکنار رفاه ظاهری و رشد امکانات زندگی، بتواند درگیری های ذهنی خود را حل کرده و در آرامش قرار گیرد. حتی جهت رشد ، خودشکوفایی و خوشبختی خود گامهای بلندی بر دارد.
یکی از موضوعات روانشناسی و مشاوره در این مسیر ، مهارت های زندگی است. مهارتهای زندگی توانایی های هستند که به ما کمک می کنند تا در موقعیت های مختلف، عاقلانه و صحیح رفتار کنیم. به طوری که آرامش داشته باشیم، لذت ببریم و در عین حال با دیگران ارتباط سازگارانه و مفیدی را برقرار کنیم و بدون توسل به خشونت و یا خودخوری بتوانیم مسایل پیش آمده را حل نمائیم و ضمن کسب موفقیت در زندگی احساس شادمانی داشته باشیم.

مهارت خوداگاهی
مهارت خودآگاهی، توانایی شناخت نقاط ضعف و قوت خواسته ها، نیازها، تمایلات و تصویر واقع بینانه از خود است تا حقوق فردی، اجتماعی و مسئولیت های خود را بهتر بشناسیم .
مهارت های خودآگاهی شامل :
•    خودارزیابی
•    تفکر مثبت
•    شناسایی نقاط قوت و ضعف
•    ایجاد خودانگاره و تصویر مثبت از خود
این مهارت موجب می شود که به سوال مهم «من کیستم؟ » جواب دهیم.
آیه قرآنی «من عرف نفسه فقد عرفه ربه» (خود شناسی زمینه خداشناسی) گویای کامل این مهارت می باشد.

مهارت همدلی
همدلی یعنی این که فرد بتواند مسایل دیگران را حتی زمانی که درآن شرایط قرار ندارد درک کند و به آن ها احترام بگذارد. درک احساس طرف مقابل است و نه لزوما موافقت و همدردی با او .
«دنیا را از دریچه چشم فرد مقابل دیدن»
همدلی، یعنی این که فرد بتواند زندگی دیگران را حتی زمانی که در آن شرایط قرار ندارد درک کند.
توانائی تصور زندگی برای فردی دیگر در شرایط، متفاوت می باشد. همدلی کمک می کند تفاوت ها را بپذیریم و ارتباط های بین فردی مناسب تری با افراد مختلف برقرار کنیم.
یکی از تکنیک هائی که در تقویت مهارت همدلی موثر است تکنیک جابجائی نقش ها می باشد که طی آن خود را در موقعیت و نقش طرف مقابل قرار می دهیم و شرایط موجود را از دید او نگاه می کنیم. باید توجه داشت که مقصود از همدلیف داشتن حسی مشابه فرد دیگر (بعبارتی هم حسی) نمی باشد. مهم این است که با استفاده از فرایندهای شناختی بتوانیم موقعیت وی را درک کنیم.
این مهارت موجب می شود تا به دیگران توجه کرده و آن ها را دوست داشته باشیم و خود نیز مورد توجه و دوست داشتن دیگران قرار بگیریم و با ایجاد روابط اجتماعی بهتر به هم نزدیکتر شویم.

مهارت ارتباط موثر
تعریف ارتباط
فرآیند انتقال پیام از سوی فرستنده برای گیرنده پیام است مشروط بر آنکه درگیرنده مشابهت معنی موردنظر فرستنده ایجاد شود.
ارتباط پدیده ای است طی آن اطلاعات منتقل می گردد. اگر اطلاعات به نحوی انتقال یابد که در ذهن فرستنده  گیرندهف یک معنی واحد شکل بگیرد، می توان گفت ارتباط کامل بوده است.
ارتباط یک فرآیند پویا است. یعنی پدیده ای که کیفیت و کمیت آن متغیر است ولی در سیر زمان همیشه جریان دارد و نمی توان برای آن آغاز یا پایانی متصور شد.
ارتباط امری اجتناب ناپذیر است و کلیه اجزای جهان خواسته یا ناخواسته با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند. ارتباط حتی در سکوت و بین اجزای بی جان نیز وجود دارد. کلیه اجزای پیرامون ما با ما در ارتباطند و پیام هایی را به ما منتقل می کنند. بدون اطلاعات زندگی ناممکن است. این توانائی به فرد کمک می کند تا بتواند کلامی یا غیرکلامی و مناسب با فرهنگ، جامعه و موقعیت ، خود را بیان نماید.
بهره مندی ازمهارت گوش دادن فعال از ابزارهای ضروری در برقراری یک ارتباط موفق است شنونده فعال علاوه بر گوش ها، از چشمهایش نیز بهره می گیرد. گوش دادن فعال یک مهارت است باید آنرا آموخت و بکار گرفت.
کسب این مهارت به ما می آموزد برای درک موقعیت دیگران چگونه به سخنان آنان فعالانه گوش دهیم و چگونه دیگران را از احساس و نیازهای خود آگاه نماییم تا ضمن به دست آوردن خواسته های خود طرف مقابل نیز احساس رضایت نماید.

مهارت مقابله با استرس
استرس چیست؟
پاسخ درونی و دفاعی انسانها در قبال موقعیتی است که کنترل آن را مشکل و سخت می یابند.
عوامل استرس زا (منابع فشار و استرس )
الف) بیرونی :
1.    عوامل نامساعد محیطی، سر و صدا، نورزننده، ازدحام، آلودگی و ...
2.    استرس زاهای شغلی : روشن نبودن وظایف، رقابت ناسالم، مسائل ارتباطی با مدیر و ...
3.    استرس زاهای خانوادگی : ازدواج، والد شدن، روابط خانوادگی، مشاجرت ، غیبت و ...
4.    استرس های اجتماعی، تورم، گرانی، جنگ، مهاجرت ، سوانح ، تبعید و ...
ب) درونی :
1.    جسمانی: رژیم غذایی نامنظم، الکل، مواد مخدر، کم هوشی، استراحت، تحرک بدنی و ...
2.    روانی: کمبود اعتماد به نفس، کمروئی، نداشتن مهارت های زندگی، ایده آل نگر، احساس پوچی و...
پیشگیری و رهایی از استرس با
تنظیم وقت    انجام فعالیت های پیاده روی، دویدن، دوچرخه سواری ، شنا و...
آرمیدگی پیش رونده    تنفس عمیق    دوری از عامل استرس زا




مهارت تصمیم گیری
همه انسان ها تجربه رویارویی با مشکلات و تصمیم گیری ها را داشته اند.
تصمیم گیری بخشی از زندگی هر روزه ماست. برخی تصمیم گیری ها در زندگی روزمره به قدری تکرار شده اند که زمان اندکی برای فکر کردن به آنها صرف می شود، برخی نیز شاید یکبار اتفاق می افتند اما تاثیرات عمیقی در زندگی دارند مانند انتخاب رشته تحصیلی، شغل و همسر.
در واقع حل مشکل و تصمیم گیری نوعی مهارت است، مهارتی که می توان آموخت و تمرین کرد. مهارتی که با روندی مرحله به مرحله سایر مهارت های اساسی فکر کردن مانند تفکر خلاق و انتقادی را به کار می گیرد. تصمیم گیری ابزاری است که برای شکل دادن آینده مثبت از آن استفاده می کنیم.
فرایندی است پیچیده شامل انواع توانایی هایفکری و نیز داشتن اطلاعات در مورد تصمیمی که می خواهیم بگیریم.
انسان در مسیر زندگی همواره نیازمن تصمیم گیری های مختلف است و موفقیت در زندگی در گروه تصمیم گیری درست و به جای اوست . مهارت تصمیم گیری به ما کمک می کند تا با اطلاعات و آگاهی کافی با  توجه به اهداف واقع بینانه خود، از بین راه حل های مختلف بهترین راه حل را انتخاب کرده و به کار بگیریم و پذیرای پیامدهای آن نیز باشیم.

عوامل موثر در تصمیم گیری :
•    شخصیت فرد
•    عوامل محیطی
•    میزان اطلاعات
•    روش و میزان پاداش یا تنبیه
•    اهمیت موضوع
•    شفافیت موضوع

مهارت حل مسئله
1.    پذیرش مسئله
2.    تعیین دقیق مشکل موجود
3.    شناخت راه حل های مختلف موجود
4.    ارزیابی راه حل ها
5.    انتخاب راه حل
6.    برنامه ریزی برای اجرای راه حل مورد انتخاب
7.    ارزیابی تاثیر راه حل
در حل مساله از برخورد هیجانی پرهیز شود، روی یک مشکل کار شود و تعریف عینی مشکل می توان زندگی را فرآیندی از رویارویی مداوم با مشکلات و تلاش برای حل و فصل آن و یا تسلیم در برابر آن دانست.

مهارت روابط بین فردی
مهارتی است که موجب می شود ضمن تقویت روحیه ی مشارکت، اعتماد واقع بینانه و همکاری با دیگران بتوانیم مرزهای روابط بینخود و کسانی که دوستشان داریم را تشخیص داده و در جهت ایجاد روابط صمیمانه و دوستانه قدم برداریم و هر چه زودتر به دوستی های نامناسب و ناسالم خود خاتمه دهیم. پیش از آن که مورد آسیب جدی قرار گیریم.
انسان موجود اجتماعی است. در اجتماعی به نام خانواده متولد شده و در طول زندگی به شکل های مختلف تحت تاثیر تجارب گروهی مختلف قرار می گیرد.
در یک زندگی جمعی، موفقیت و پیشرفت بستگی به تعامل همه اعضا با یکدیگر دارد. به استفاده از مهارت های بین فردی خود، احساس مسئولیت و حس اعتماد و احترام متقابل مشارکتی فعال از خود نشان دهد.
در یک ارتباط مناسب باید بتوانیم منظور خودمان را به نحوی که مناسب فرهنگ و شرایط باشد به فرد مقابل منتقل نماییم.
سخن گفتن صحیح از ضروریات ارتباط مناسب بین فردی است.

برای سخن گفتن صحیح باید نکات زیر را رعایت کنید :
•    طوری سخن بگویید که دیگران صحبت شما را بفهمند، هنر این است که اگر سخن پیچیده باشد، ساده و واضح و شفاف انتقال داد.
•    حالات کلامی و غیرکلامی خود را هماهنگ نمایید.
•    قبل از بیان هر سخن بدانید چه مطلبی را با چه هدفی می خواهید منتقل کنید.
•    قبل از سخن گفتن اطلاعات کافی جمع آوری کنید و افکارتان را مدون نمایید.
•    با هیجان زدگی یا عصبانیت سخن نگویید.
•    مساله را از دید خود مطرح نمایید نه از چانب طرف مقابل .
•    هرگزتحقیرآمیز و تهدیدآمیز سخن نگویید.
•    افراد را جلوی دیگران مورد انتقاد قرار ندهید.
ارتباط مناسب می تواند منبع مهمی از حمایت های خانوادگی و اجتماعی را برای فرد فراهم آورد.

مهارت تفکر خلاق
تفکر خلاق یکی از مهارت های اصلی بری تصمیم گیری و حل مسئله می باشد و ما را قادر می سازد تا به امکانات و احتمالات بیشتری بیاندیشیم و فراتر از تجربیات شخصی خود نگاه کنیم.

فکر کردن مهارتی است که از کودکی می آموزیم. مهارت تفکر خلاق، قدرت کشف و تولید اندیشه ی جدید را برای ما فراهم می آورد. مهارت تفکر خلاق به ما کمک می کند در مواجهه با حوادث ناگوار چگونه احساسات منفی خود را به احساسات مثبت تبدیل کنیم.
تفکر خلاق نوع دیگر دیدن است در این تفکر هیچگاه مشکل یک عامل مزاحم به حساب نمی آید بلکه یک فرصت برای کشف راه حل های نو و بدیع تلقی می شود که تاکنون کسی به آن توجه نکرده است.

نکاتی که کمک می کند تا خلاقیت خود را افزایش دهید:
•    در قلاب یافتن جواب درست نیفتید.
•    در یک شیوه خلاق ممکن است سوالات و جواب های زیادی موجود باشد.
•    برای خلق راه های تازه گاه نیاز است به شیوه ای متفاوت به چیزها نگاه کنید.
•    گاه قوانین تفکر را بشکنید ، افکار تازه چون از قوانین پیروی نمی کنند ایجاد می شوند.
•    از چارچوب ها خارج شوید، گاه بایستی خارج از چارچوب ها را ببینید.
•    خلاقیت روندی خوشایند است، به بازیگوشی میداندهید.
•    از شکست نترسید، چرا که با هر شکست تجربه بیشتری پیدا می کنید.
•    هیچگاه نگویید نمی توانید کاری را بکنید، در هر حال سعی خود را بکنید.
مشخصه فرآیند خلاق آزمودن و تجربه کردن است.هر تفکر خلاقی به موفقیت نمی انجامد اما اگر کودکان احساس عدم موفقیت کنند حس خلاقیت شان برانگیخته نمی شود.

مهارت تفکر نقادانه
تفکر نقادانه نوعی دیگر از تفکر است. فرآیندی که طی آن با بررسی افکار و عقاید خود و دیگران به درک بهتری از مسائل دست می یابیم.تفکر نقادانه، توانایی تحلیل اطلاعات و  تجارب است. آموزش این مهارت، نوجوانان را قادر می سازد تا در برخورد با ارزش ها، فشارهای گروه و رسانه های گروهی مقاومت کنند و از آسیب های ناشی از آنها در امان باشند.
ارتباط تفکر انتقادی و بهداشت روانی در آن است که تشخیص و ارزشیابی عوامل موثر بر رفتار و نگرش ها با این ویژگی ذهنی به دست می آید. آنچه غالبا مانع تفکر انتقادی می شود، نوعی بی مهارتی در تصور مسئله در «بیرون از شخص» است.

ویژگی های افراد نقاد
•    تفکر فعال
•    سوال کردن هدفمند
•    ارزیابی اعتبار عقاید و افکار
•    مشاهده موقعیت از دیدگاه های مختلف و بررسی نظرات دیگران

افراد با تفکر نقاد:
•    با عقاید تازه باز و بدون تعصب برخورد می کنند.
•    اطلاعات، مفاهیم و رفتار را تجزیه و تحلیل می کنند.
•    نیاز به اطلاعات بیشتر را درک می کنند.
•    قضاوتشان را بر شواهد می گذارند.
•    ارتباط بین موضوعات را می بینند.
•    تفاوت بین نتیجه (درست و غلط) را می بینند.
•    واقعیت را از عقیده شخصی جدا می کنند.
•    سوال می کنند.
•    با خودشان صادقند.
•    از نظر ذهنی مستقل هستند.
•    احساس را از فکر جدا می کنند.
•    سعی می کنند صحبت دیگران را بفهمند .
•    عقایدشان را برای دیگران روشن می کنند.
کسب این مهارت به ما می آموزد تا هر چیزی را به سادگی و دربست قبول یا رد نکنیم. ابتدا در مورد آن موضوع سوال و استدلال کنیم ، سپس بپذیریم یا رد کنیم .
کسانی که از تفکر نقادانه برخوردارند، فریب دیگران را نمی خورند و به راحتی جذب گروه ها و افراد و مواد مخدر نمی شوند، چرا که همواره با سوال کردن به عاقبت کار می اندیشند و از همنوایی دوری می کنند.
اینها کسانی هستند که این ضرب المثل را نمی پذیرند که : «خواهی نشوی رسوا، همرنگ جماعت شو » .

مهارت مدیریت بر هیجان
با همواره با احساسات و هیجانات مختلفی مثل خشم، ترس، لذت، غم و ... روبرو هستیم که آناه بر تصمیم گیری و نحوه زندگی و روابط ما با دیگران اثر می گذارد. شناسایی و کنترل این احساسات و هیجانات قسمتی از مهارت مدیریت بر هیجان می باشد.

شیوه های رفتاری انسانها
شیوه پاسخی پرخاشگرانه
•    این افراد حقوق دیگران را نادیده می گیرند.
•    طعنه یا نیش زبان زدن به دیگران را زیاد استفاده می کنند.
•    از شما باید شما نباید در کلامشان زیاد وجود ارد.
•    برچسب زدن به دیگران از دیگر مشخصات این افراد است.
•    با توسل به شیوه های غیرمستقیم و انحرافی خشم خود را خالی می کنند.

شیوه پاسخی منفعلانه
•    میل به راضی نگه داشتن دیگران از خود دارند.
•    اهل ابراز عقیده نیستند.
•    به دیگران اجازه می دهند که حقوق و احساسات آنها رانادیده بگیرند.
•    اعتماد به نفس ندارند و برای بدست آوردن دل دیگران خود را به هرگونه رنج و زحمتی می اندازند.
•    معمولاً با جملاتی از قبیل ؛ هر طور صلاح بدانید، برایم فرقی نمی کند، هر چی شما بگوئید و ... جواب می دهند.

شیوه پاسخی پرخاشگرانه منفعلانه
بدترین سبک ارتباطی را تشکیل می دهد چون کسی که آماج خشم این افراد قرار می گیرد نمی داند بخاطر چه تقصیری و توسط چه کسی آماج خشم و پرخاشگری قرار گرفته است. منفی گرایی، باجگیری هیجانی (مثلاً از طریق گریه، دیگری را تسلیم کردن)، پیدا کردن یک سپر بلا و خالی کردن خشم خود، آسیب زدن به اشیاء مثلاً پنچر کردن ماشین از دیگر مشخصات این افراد است.

شیوه رفتاری قاطعانه وتوام با ابزار وجود
•    احترام گذاشتن به حقوق دیگران و به رسمیت شناختن افکار و احساسات آنها، ایستادگی برای حفظ حقوق شخصی خود، بیان افکار و احساسات خود بطور مستقیم و صریح ، در حالیکه ارزش ها و قوانین دیگران مورد حمله قرار نگیرد از مشخصات این افراد است.
•    رفتار آنها بیانگر اعتماد و اطمینان است.
•    شنونده و پذیرا هستند.
•    از ضمیر من در جملاتشان استفاده میکنند « من موافق نیستم » و « من دلم می خواهد » و...
•    ابزار وجود و قاطعیت از خود نشان می دهند.