منوی اصلی
آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 113
بازديدکنندگان امروز: 628
کل بازديدکنندگان: 311385
بازديدکنندگان آنلاين: 6
زمان بارگزاري صفحه: 1.5132 ثانيه
اهميت فشارخون بالا

اهميت فشارخون بالا

 

تعريف فشارخون
خون در داخل شريان ها داراي نيرويي است كه فشارخون ناميده مي شود و مولد آن قلب است. فشارخون به دو عامل مهم يكي برون ده قلب يعني مقدار خوني كه در هر دقيقه به وسيله قلب به درون شريان آئورت پمپ مي شود (حدود 6-5 ليتر) و عامل ديگر مقاومت رگ،يعني مقاومتي كه بر سر راه خروج خون از قلب در رگ ها وجود دارد،بستگي دارد.فشارخون داراي دو سطح حداكثر و حداقل است. در زماني كه قلب منقبض مي شود ،خون وارد شريان ها مي شود و فشارخون به حداكثر مقدار خود مي رسد كه به آن فشارخون سيستول مي گويند و در زمان استراحت قلب كه خون وارد شريان نمي شود ،با خروج تدريجي خون از اين شريان ها و جريان آن به سوي مويرگ ها فشارخون كاهش يافته و به حداقل مقدار خود مي رسد،كه به آن فشارخون دياستول مي گويند.
در هر فرد فشارخون را در دو سطح سيستول و دياستول اندازه مي گيرند.اعداد اين دو سطح به صورت كسر بر حسب ميلي متر جيوه (mmHg) نشان داده مي شود. مقدار فشارخون سيستول يا عدد بزرگتر را در صورت و مقدار فشارخون دياستول يا عدد كوچكتر را در مخرج كسر مي نويسند.مانند:86/138 ميلي متر جيوه
طبق هفتمین گزارش کمیته ملي مشترک برای پیشگیری،شناسایی،ارزشیابی و درمان فشارخون بالا (JNC7) در طبقه بندی جدید براي افراد 18 سال و بالاتر، فشارخون طبیعی کمتر از 80/120 میلی متر جیوه ، پیش فشارخون بالا             89-80/ 139- 120،فشارخون بالاي درجه یک99-90/159-140و فشارخون بالای درجه دو 100/160 میلی متر جیوه و بیشتر در نظر گرفته شده است(جدول 1).
در اين طبقه بندي مقدار فشار خون بدون در نظر گرفتن ساير عوامل خطر و بيماري هاي همراه تعيين شده است.
•    در بعضي افراد ممكن است فقط فشارخون سيستولي بالاتر از حد طبيعي باشد(140 ميليمتر جيوه يا بيشتر) مانند فشارخون  82/ 148 ميلي متر جيوه كه به آن فشارخون بالاي سيستولي تنها مي گويند، فشارخون بالاي سيستولي بيشتر در افراد  سالمند ديده مي شود و يا
•    فقط فشارخون دياستولي بالاتر از حد طبيعي باشد (90 ميليمتر جيوه يا بيشتر) مانند فشارخون96/ 134ميليمتر جيوه كه به آن فشارخون بالاي دياستولي تنها مي گويند.
•    افرادي كه فشارخون آن ها در محدوده پيش فشارخون بالاست ،بيشتر در معرض خطر افزایش فشارخون و ابتلاء به بيماري هستند .
•    در افراد مبتلا به بيماري قلبي، كليوي، سكته مغزي و ديابت فشارخون طبيعي کمتر از مقداری است که برای سایر افراد در نظر گرفته شده است،اگر فشارخون اين افراد در محدوده پيش فشارخون بالا باشد به عنوان فشارخون بالا محسوب مي شود و بايد تحت درمان قرار گيرند.
•    بهترين راه براي پي بردن به مقدار فشارخون هر فرد اندازه گيري منظم آن با دستگاه فشارسنج است.
•    در افرادي كه فشارخون طبيعي و كمتر از 90/140 ميلي متر جيوه دارند ،حداكثر 2 سال  يك بار لازم است فشارخون آن ها اندازه گيري شود.

جدول 1:طبقه بندی فشارخون بر مبنای JNC7
فشارخون    فشارخون طبیعی    پیش فشارخون بالا    فشارخون بالاي درجه 1    فشارخون بالاي درجه 2
فشارخون سیستول  بر حسب ميلي متر جيوه (mm Hg)    كمتر از 120    139-120    159-140    160 و بيشتر
فشارخون دیاستول  بر حسب ميلي متر جيوه (mm Hg)    كمتر از80    89-80    99-90    100 و بيشتر
تعريف فشارخون بالا
فشارخون بالا در نتيجه افزايش فشار بيش از حد طبيعي جريان خون بر ديواره شريان ها ايجاد مي شود. مقدار فشارخون باید بر اساس چند اندازه گیری که در موقعیت های جداگانه و در طول یک دوره زماني اندازه گیری شده است، تعيين شود. اگر فشارخون بطور دائمي بالاتر از حد طبيعي باشد، به آن فشارخون بالا مي گويند.

علت فشارخون بالا
فشارخون تحت تاثیر عوامل زیادی قرار دارد كه گاهي سبب افزایش فشارخون بیش از 20 میلیمتر جیوه می شوند. فشارخون در طول روز تحت تاثير عوامل مختلفي از جمله وضعيت بدن،فعاليت مغز،فعاليت گوارشي،فعاليت عضلاني،تحريكات عصبي،تحريكات دردناك،مثانه پر،عوامل محيطي مثل دماي هوا و ميزان صدا، مصرف دخانيات ،الكل ،قهوه و دارو تغيير مي كند.
فشارخون بالا دو نوع اولیه و ثانویه دارد.در نوع اولیه که 95% بیماران فشارخونی را شامل می شود علت بروز فشارخون بالا مشخص نیست و عوامل خطری مانند سن بالا،جنس مرد، مصرف زياد نمک،چاقی ،ديابت و سابقه خانوادگی در بروز آن دخالت دارند.در نوع ثانویه تقریبا" علت تمام انواع فشارخون ثانویه تغییر در ترشح هورمون ها و یا کارکرد کلیه ها است.این نوع  فشارخون بالا با درمان بموقع بیماری های زمینه ای ،به مقدار طبيعي قابل برگشت است.
البته باید به این نکته توجه داشت که عوامل متعددی مانند وراثت،محیط،حساسیت به نمک ،سطح رنین پلاسما، میزان حساسیت به انسولین و یون هایی مثل سدیم،کلر،کلسیم و عواملی مثل نژاد،اختلال چربی خون، سیگار و الکل نيز می توانند بر فشارخون تاثیر به سزایی داشته باشند

آيا مي دانيد؟
•    امروزه، فشار خون بالا یکی از مهمترین مشکلات سلامت عمومی و رو به گسترش در سطح دنیا مي باشد. اين مسئله بعلت افزايش طول عمر و شيوع عوامل موثر مانند چاقي ، كم تحركي و تغذيه ناصحيح يك مشكل بهداشتي شايع و فزاينده در دنيا شده است .
•    داده های جهانی در سال 2000 نشان می دهد در کل 4/26% افراد بزرگسال در دنیا (6/26% مردان و 1/26% زنان) فشارخون بالا داشتند و پیش بینی می شود در سال 2025 به 2/29% (8/28% مردان و 7/29% زنان) برسد.
•    در سال 2004 برآورد شد ،تقریبا" یک میلیارد نفر بزرگسال در دنیا (333 میلیون نفر در کشورهای اقتصادی توسعه یافته و 639 میلیون نفر در کشورهای اقتصادی در حال توسعه ) فشارخون بالا دارند و 4 ميليون نفر در سال در نتيجه مستقيم فشارخون بالا فوت مي كنند.
•    پیش بینی می شود تا سال 2025 شیوع فشارخون بالا 60% افزایش یابد و به 56/1 میلیارد نفر برسد.
•    سازمان جهانی بهداشت برآورد کرده است که فشارخون بالاسبب يك مرگ از هر 8 مرگ مي شود و سومين عامل كشنده در دنيا است.
•    فشارخون بالا یکی از عوامل خطر مهم سکته های قلبی و مغزی است. در دنيا حدود 62 % بيماري عروق مغزي و 49% بيماري ایسكميك قلبی ناشي از فشارخون در محدوده مطلوب است (فشارخون سيستول بيشتر از 115 ميلي متر جيوه).
•    در صورتی که فشارخون بالا کنترل نشود منجر به عوارض مرگباری می شود. معمولاً مبتلایان به فشار خون بالازودتر فوت می کنند و شایعترین علت مرگ در آنها بیماری های قلبی است. سکته مغزی و نارسایی کلیه نیز در رده های بعدی این فهرست قرار دارند.
•    در بررسي عوامل خطر بيماري هاي غيرواگير در كشور در سال 1388،حدود 16% افراد 15 تا 64 سال دارای فشارخون بالا بودند.
•    فشارخون بالا یکی از مهمترین عوامل خطرساز بیماری های قلبی عروقی و غیرواگیراست که قابل کنترل و تعدیل است.
•    غربالگري ،تشخيص زودرس و كنترل فشارخون بالا جزء ضروري برنامه هاي پيشگيري از بيماري هاي غيرواگير مهم است.
•    فشارخون بالا علیرغم آن که به آسانی تشخیص داده می شود غالباً بی علامت و بسیار شايع است .بهترین راه شناسایی آن اندازه گیری فشارخون توسط دستگاه فشارسنج است.
•    درمان فشارخون سيستولي و دياستولي تا رسيدن به حد فشارخون هدف ، با كاهش عوارض قلبي عروقي شامل 40-35% كاهش متوسط در سكته مغزي ،25-20%   كاهش در سكته قلبي و بيش از 50% كاهش در نارسايي قلبي همراه است. . گرچه نشان داده شده است كه درمان فشارخون بالا از بروز بيماري قلبي عروقي نیز پيشگيري مي كند و طول عمر را افزايش مي دهد
•    آمار کشورهای متعدد نشان داده است که در ميان افراد مبتلا به فشارخون بالا کمتر از 60% تحت درمان هستند.
•    اطلاع بيماران از بيماري فشارخون بالاي خود از 2/25% تا 75% و پوشش درمان از 7/10% تا 66%
•    میزان کنترل فشارخون در بيماران از 5/45 تا 58% در متفاوت است.

عوارض شايع فشارخون بالا
•    فشارخون بالا عامل مهم بیماری عروق کرونر قلب و ایسکمی قلبی و نیز سکته مغزی خونریزی دهنده می باشد و ارتباط مثبت و مستمر با آنها دارد.از دیگرعوارض فشارخون بالا نارسایی قلبی،بیماری عروق محیطی،خونریزی ته چشم است.درمان فشارخون بالا و کاهش آن به کمتر از 90/140 میلی متر جیوه با کاهش مهمی در عوارض بیماری قلبی عروقی همراه بوده است.
•    افراد مبتلا به فشارخون بالای نسبتا" شدید(فشارخون 105-90/180-140 ميلي متر جيوه) نیز در طی چندین سال خطر بالایی از بروز عوارض وخیم را نشان می دهند.تقریبا" 30% آن ها عوارض آترواسکلروز را بروز داده و بیش از 50% دچار آسیب نهایی عضوی مربوط به افزایش فشارخون نظیر بزرگ شدن قلب و كاهش كارآيي عضله قلب،نارسایی احتقانی قلب،رتینوپاتی و نارسایی کلیه می گردند.
•    فشارخون بالاي خفیف در صورت عدم تشخیص و درمان یک بیماری پیش رونده است.
•    خطر بیماری قلبی عروقی از 75/115 میلی متر جیوه شروع می شود و به ازای هر افزایش فشارخون 10/20 میلی متر جیوه ، خطر دو برابر می شود.
•    افراد دیابتی که بیماری فشارخون بالا هم دارند دو برابر بیشتر در معرض خطر مرگ ناشی از بیماری قلبی عروقی هستند. درمان فشارخون اثر مفیدی بر این عوارض دارد و هر 10 میلی متر جیوه کاهش در فشارخون سیستولی منجر به 15% کاهش در مرگ مرتبط با دیابت ،12% کاهش عوارض دیابت و 11% کاهش بروز سکته قلبی می شود.
•    در افراد فشارخوني كه دخانيات مصرف مي كنند بروز سكته قلبي و بيماري كرونر قلب دو تا سه برابر نسبت به افراد سالم بيشتر است.ترك دخانيات به سرعت خطر را كاهش مي دهد.ترك سيگار بخش مهمي از پيشگيري اوليه از بيماري قلبي عروقي است.
•    در دنيا حدود 62 % بيماري عروق مغزي و 49% بيماري ایسكميك قلبی منتسب به فشارخون در محدوده مطلوب است ( بيشتر از 115 ميلي متر جيوه).

راه هاي كاهش فشارخون
تصميمات درباره مديريت بيماران مبتلا به فشار خون بالا نبايد فقط بر مبناي مقادير فشارخون باشد، بلکه بايد حضور ساير عوامل خطر قلبي عروقي ،آسيب اعضای هدف و شرايط بالیني همراه نيز در نظر گرفته شود 
مدیریت بیماری فشارخون بالا نه تنها بستگی به درمان دارویی بلکه به تغییر شیوه زندگی نا مناسب از جمله کم تحرکی،رژیم غذایی نامناسب ،ترک دخانیات و سایر تغییرات وابسته دارد.چندین مطالعه تایید کرده اند که عوارض فشارخون بالا با کنترل صحیح فشارخون بالا و درک بیماران از بیماری با اطلاعات مفید و عملی که توسط کارکنان بهداشتی فراهم می شود، بهبود می یابد.
از علل اصلی ناکامی در درمان فشارخون بالا بی علامت بودن بیماری و آگاهی ناکافی جامعه و به ویژه بیماران  نسبت به بیماری و عوارض آن می توان ذکر کرد.
تغییرات شیوه زندگی هم در پیشگیری اولیه از بيماري و هم در كنترل فشارخون در بيماران نقش مهمي دارد.
بسیاری از افراد مبتلا به فشارخون بالا به قدر کافی به اصلاحات شيوه زندگي پاسخ نمی دهند،برای این افراد ضروری است که یک برنامه درمان دارويي فشارخون بالا داشته باشیم.

درمان فشار خون بالا
فشار خون بالا بيماري است كه معمولا“ در تمام مدت عمر نياز به درمان دارد و لازم است بيمار و خانواده او  تحت آموزش قرار بگيرند تا نسبت به بيماري فشار خون و عوارض آن آگاهي كامل پيدا كنند. براي درمان ، مراقبت و پي گيري بيماري، مشاركت فرد مبتلا به فشار خون بالا و خانواده وي اهميت بسزايي دارد . درمان فشارخون بالا بايد متناسب با هر  بيمار در نظر گرفته شود  و پرونده  درماني او دقيقا“ كنترل گردد . به طور كلي درمان بيماران مبتلا به فشار خون بالا معمولا“ به صورت تركيبي از  درمان غير دارويي و درمان دارويي مي باشد .

روز جهاني فشارخون بالا
هرسال روز 17مي(27 ارديبهشت) به عنوان روز جهاني فشارخون بالا تعيين شده است تا در اين روز مردم نسبت به اين بيماري و عوارض مهم و خطرناك آن شامل سكته مغزي و بيماري هاي قلبي و كليوي حساس شوند و بدانند كه بيماري فشارخون بالا و عوارض آن قابل پيشگيري است.در اين روز  اطلاعات عمومي در خصوص پيشگيري ،تشخيص و درمان فشارخون بالا در اختيار عموم قرار مي گيرد و افراد جامعه مي توانند با اندازه گيري فشارخون از ميزان آن مطلع شوند و در صورت ابتلاء به فشارخون بالا به موقع شناسايي و تحت درمان قرار گيرند. 
اين روز با همكاري انجمن بين المللي فشارخون بالا(ISH)،روز جهاني كليه(WKD)،اقدام جهاني بر روي نمك و سلامتي(WASH) و فدراسيون بين المللي ديابت(IDF) تعيين شده است.تمام اين سازمان ها براي افزايش آگاهي جهاني در خصوص فشارخون بالا به عنوان يك علت شايع و عارضه تمام بيماري هاي قلبي عروقي ،كليوي،چاقي و ديابت با يكديگر همكاري مي كنند.



پيام هاي مهم

1- فشارخون خون خود را بطور منظم اندازه گيري كنيد. در صورتي كه مقدار آن از حد طبيعي بالاتر است به پزشك مراجعه كنيد.
2-در هر ملاقات با كاركنان بهداشتي و يا پزشك از آن ها درخواست كنيد، فشارخون شما را اندازه گيري كنند.
3-از مقدار فشارخون خود مطلع شويد.
4- در صورتي كه شيوه زندگي نا مناسب داريد، با كاهش مصرف سديم يا نمك در رژيم غذايي،ترك مصرف دخانيات،كاهش چاقي بخصوص چاقي شكمي،حفظ وزن مطلوب،افزايش فعاليت بدني ،كنترل قند خون و كنترل اختلالات چربي خون آن را اصلاح كنيد.
5- با اصلاح شيوه زندگي نامناسب ،فشارخون خود را كمتر از 90/140 ميلي متر جيوه و در حد طبيعي حفظ كنيد