منوی اصلی
آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 113
بازديدکنندگان امروز: 671
کل بازديدکنندگان: 311428
بازديدکنندگان آنلاين: 9
زمان بارگزاري صفحه: 1.0140 ثانيه
بهداشت مساجد

بهداشت مساجد


•     در روايات مذهبي، آيا بهداشت مساجد به طور خاص مورد اشاره قرار گرفته است؟
در آيه 31 سوره اعراف توصيه شده که انسان‌ها هنگام عزيمت به مسجد زينت خود را با خود بردارند که زينت هم مي‌تواند اشاره به زينت‌هاي ظاهري چون پوشيدن لباس پاکيزه و استفاده از عطر باشد و هم زينت باطني به معناي پاکسازي روح و آراسته شدن به صفات پسنديده. علاوه بر اين در روايات اسلامي‌هم به بهداشت مساجد از منظرهاي گوناگون توصيه اکيد شده است.
•     بهداشت مساجد در روايات اسلامي‌چه جنبه‌هايي دارد؟
عطرآگين ساختن خود هنگام ورود به مسجد و زدودن هرگونه بوي ناخوشايند از بدن، بازبيني ته کفش به منظور اطمينان از عدم وجود آلودگي هنگام ورود به مسجد و تهيه پاکيزه گر (مطهره) و قرار دادن آن در ورودي مسجد براي پاک کردن آلودگي ته کفش نمازگزاران که در روايتي از پيامبر اکرم به آن توصيه شده از جمله اين موارد است،  همچنين اجتناب از ورود کساني که به هر دليلي ممکن است باعث آلودگي مسجد شوند مانند آدم ديوانه و يا بچه‌اي که کنترل ادرار ندارد.
•    آيا اصول بهداشت فيزيکي مسجد هم در روايات اسلامي‌مورد نظر بوده است؟
ما روايت معتبري در زمينه اهميت پاکسازي مساجد، استحباب جارو کردن مسجد، خوشبوسازي فضاي مسجد با استفاده از بخور کندر، عود هندي، گلاب، مشک و... داريم. همچنين روشن ساختن فضا و تامين نور کافي در مساجد توصيه شده و از هر اقدامي‌که موجب آلودگي صوتي در مساجد شود، دستور پرهيز داده شده است.
اما به نظر مي‌رسد که در ساخت مساجد امروزي مسئله آلودگي صوتي چندان مورد توجه نيست و بسياري از مساجد ما در خيابان‌هاي پر رفت و آمد و پر سر و صدا واقعند.
مسجد باید در مکاني ساخته شود که از آلودگي‌هاي صوتي و هرگونه آلودگي محيطي ديگر فاصله داشته باشد. حتي بلندگوي مسجد بايد به گونه‌اي باشد که صداي ناهنجار توليد نکند.
مسجد از قسمت‌هاي مختلفي تشکيل شده اما هنگامي‌که صحبت از بهداشت مسجد مي‌شود، بهداشت وضوخانه‌ها اولين نکته‌اي است که به ذهن مي‌آيد.هرچند در دستورات اسلامي‌توصيه شده که افراد قبل از ورود به مسجد در خانه يا جاي ديگر خود را پاکيزه کنند و وضو بگيرند اما در هر حال نظافت دائمي‌ و ضدعفوني کردن مرتب دستشويي‌ها و وجود صابون مايع در دستشويي بايد رعايت شود.همچنين نظافت هميشگي و شست‌وشوي گاه به گاه فرش‌ها، استفاده از مواد ضدعفوني مناسب براي شست‌وشوي گاه به گاه صحن‌ها و وجود کفش
•    بهداشتي‌اي بايد رعايت شود؟
تامين آب آشاميدني سالم و بهداشتي، رعايت بهداشت پذيرايي از قبيل سالم و پاکيزه بودن قند، قندان، استکان و ساير ظروف و رعايت بهداشت فضاي آشپزخانه و آبدارخانه از مهمترين موارد است.
•    آيا رعايت اصول ايمني در مسجد هم بخشي از بهداشت مسجد را تشکيل مي‌دهد؟
مسلما همين طور است. وجود پله‌هاي محدود با عرض بيش از 50 سانت و ارتفاع در حدود 20 سانتي متر، وجود نور کافي در تمام راهروها، پيش بيني تامين نور در شرايط قطع برق، فقدان هرگونه مانع که ممکن است انسان ندانسته به آن برخورد کند مثل برجستگي پاشنه در، کنترل درجه سرما و گرماي مسجد و همچنين مواردي چون پيشگيري از برخورد باد مستقيم کولر به افراد از مسائلي است که انتظار مي‌رود در مساجد مورد نظر قرار گيرند.
بهداشت مساجد
جام جم آنلاين: نظافت در اسلام از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است. اهتمام به نظافت و پاكيزگي مساجد به عنوان پايگاه‌هايي براي ابلاغ پيام اسلام نيز در روايات مورد تاكيد فراوان قرار دارد. مسجد مكاني است كه همه مومنان فارغ از تمامي مسائل گرد هم مي‌آيند. نظافت و تميزي مسجد مي‌تواند به همه آنها روحيه ببخشد.

از سويي گرد آمدن عده‌اي با وضعيت جسماني و سلامت متفاوت نياز به توجه بيشتر در امر سلامت را طلب مي‌كند. همه مردم دوست دارند براي نيايش و عبادت، پا به محيطي بگذارند كه در آن آرامش برقرار بوده محيطي پاك، معطر و خوشبو باشد.

در عين حال بحثي كه در بهداشت مسجد اهميت دارد، اين است كه جوانان امروز ما به زيبايي خود و مكاني كه در آن زندگي مي‌كنند اهميت مي‌دهند، بنابراين بايد محيطي كه در آن عبادت مي‌كنند نيز از هر مكاني تميزتر باشد.

از اين جهت نيز متوليان در امور مساجد بايد كارهاي مربوط به مسجد را طوري برنامه‌ريزي كنند كه مساجد ما آماده پذيرايي از اين قشر باشند، چرا كه آنان آينده‌سازان جامعه محسوب مي‌شوند.
هيچ آييني به اندازه دين اسلام به تميزي و زيبايي مسجد تاكيد نكرده است در صدر اسلام نيز اين وظيفه به عهده پيامبر گرامي اسلام نهاده شده بود تا خانه خدا را معطر كند.

روايت معتبري در زمينه اهميت پاكسازي مساجد، استحباب جارو كردن مسجد، خوشبوسازي فضاي مسجد با استفاده از بخور، كندر، عود هندي، گلاب، مشك و... وجود دارد. همچنين روشن كردن فضا و تامين نور كافي در مساجد توصيه شده و از هر اقدامي‌كه موجب آلودگي صوتي در مساجد شود، دستور پرهيز داده شده است.

وقتي صحبت از بهداشت مسجد مي‌شود، بهداشت وضو خانه‌ها اولين نكته‌اي است كه به ذهن مي‌آيد؛ هرچند در دستورات اسلامي‌ توصيه شده افراد قبل از ورود به مسجد در خانه يا جاي ديگر خود را پاكيزه كنند و وضو بگيرند، اما در هر حال وضوخانه‌ و سرويس بهداشتي بايد در هر مسجدي وجود داشته باشد.

نظافت دائمي ‌و مرتب دستشويي‌ها و وجود صابون مايع در دستشويي از نكاتي است كه بايد به آن توجه شود. تهويه مناسب يكي از نكات بسيار مهم است كه گاهي از آن غفلت مي‌شود.

همچنين نظافت هميشگي و شستشوي گاه به گاه فرش‌ها، استفاده از مواد ضدعفوني مناسب براي شستشوي گاه به گاه صحن‌ها و وجود كفش كن مناسب يا كيسه‌هاي نايلون براي قرار دادن كفش نمازگزاران از مواردي است كه در مساجد بايد به آنها توجه شود.

تامين آب آشاميدني سالم و بهداشتي، رعايت بهداشت پذيرايي از قبيل سالم و پاكيزه بودن قند، قندان، استكان و ديگر ظروف و رعايت بهداشت فضاي آشپزخانه و آبدارخانه از مهم‌ترين مواردي است كه بايد در آبدارخانه مساجد مورد توجه قرار گيرد.
خادمان سلامت‌
انجام هر كاري اگر متولي مشخصي داشته باشد بهتر صورت مي‌گيرد بخصوص اگر اين متولي آموزش لازم را نيز در كار خود ديده باشد. بهداشت مساجد نيز از اين امر مستثنا نيست. تا زماني كه فردي مسوول تامين سلامت نشود بهداشت محيط مساجد امكان‌پذير نيست.

از سوي ديگر، متوليان مساجد نيز بايد انسان‌هايي آراسته و پاكيزه باشند تا انجام نظافت توسط آنها مورد قبول باشد و حاضران به بهداشت مسجدها اعتقاد داشته باشند.

از اين‌رو بود كه از سال گذشته با مشاركت شهرداري تهران طرح تعيين خادمان سلامت در مساجد آغاز شد. اين طرح با اهداف حفظ و ارتقاي سطح بهداشت مساجد و نمازگزاران، ارائه خدمات در امور پيشگيري و آموزش و درمان به مردم جامعه بر اساس سياست‌هاي بهداشتي جامعه در مكان‌هايي علاوه بر اماكن درماني شناخته شده، ‌صورت مي‌گيرد.

وظايف خادمان سلامت مساجد نظارت بر وضعيت بهداشتي سيستم تهويه، سرويس بهداشتي آب آشاميدني، ايمني، سيستم اطفاي حريق و در و پنجره مسجد، فاضلاب، نظارت بر وسايل مصرفي و داخلي از جمله جانماز و مهر، كتابخانه، كفش‌داري‌ها و فرش‌ها، نظارت بر بهداشت آبدارخانه‌ها و مكان‌هاي پخت غذا، نظارت بر سلامت خادمان مساجد، برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي براي نمازگزاران و هماهنگي با ائمه مساجد و هيات‌هاي امنا در امور بهداشتي، ارائه خدمات بهداشتي به مردم و اجراي دستورالعمل‌هاي اعلام شده و ارائه پيشنهادهاي لازم به شهرداري و مركز امور رسيدگي به مساجد براي ارتقاي سطح سلامت مسجد و محله است.
پايگاه سلامت‌
مساجد علاوه بر نقش سنتي خود همواره به عنوان پايگاهي اجتماعي نيز مورد استفاده قرار گرفته است. در بهداشت و درمان نيز مساجد مي‌توانند پايگاه بسيار خوبي براي آموزش و ترويج سلامت باشند.

سلامت يار مسجد، طرحي است كه به اين منظور طراحي شده است. سلامت ياران مساجد متشكل از اعضاي هيات امنا، مراجعان به مسجد و خادمان سلامت مساجد است. اين اعضا دوره‌هاي آموزشي بهداشت و سلامت را فرا مي‌گيرند و در مسجد محله خود به افراد ديگر آموزش مي‌دهند.

سلامت ياران مساجد با مشاركت فعال خود آموزش‌هاي بهداشتي لازم را فرا مي‌گيرند و از طريق مساجد به افراد در سطح منطقه آموزش مي‌دهند.
براي تمام فصول‌
متاسفانه امروز شاهد هستيم برخي مساجد از اين موضوع غفلت كرده و كمتر پاكيزگي مساجد را مورد توجه قرار مي‌دهند. اگر هم توجهي باشد به ظاهر است، به عنوان مثال فرش‌هاي مساجد ممكن است حتي سال‌ها شسته نشوند كه اين مساله براي حاضران در مساجد خوشايند نيست، براي آنها كه انتظار مي‌رود اين فضا زيباترين و تميزترين مكان باشد، دلزدگي ايجاد مي‌كند.

هر سال، دهه آخر شعبان به عنوان دهه بهداشت و نكوداشت مساجد مورد توجه قرار مي‌گيرد و طي آن به نظافت و پاكيزگي مساجد پرداخته مي‌شود تا مومنان در مكاني آراسته به ضيافت الهي رمضان قدم بگذارند.

بي‌ترديد بهداشت مساجد به‌هيچ‌وجه نبايد منحصر به دهه آخر شعبان باشد. وجود دهه بهداشت مساجد به اين معنا نيست كه فعالان اين حوزه، تنها در اين مقطع زماني خاص به امر نظافت پرداخته، بقيه سال را بي‌اعتنا به اين ضرورت برخاسته از ايمان باشند.

در تمام ايام سال بهداشت مساجد و نظافت بخش‌هاي مختلف اين پايگاه‌هاي معنوي و انسان‌ساز بايد مورد توجه بوده و اين اماكن همواره از فضايي پاكيزه، شايسته و دلچسب براي حضور پرشور برخوردار باشند.
بهداشت مساجد، مورد تاكید است
در آستانه ماه رمضان، بهداشت مساجد از مسائلی است که توجه ویژه‌ای به آن می‌شود و به همین مناسبت چند سالی است که آخرین هفته شعبان را هفته بهداشت مساجد نامیده اند.

دکتر محمد مهدی اصفهانی، متخصص علوم تندرستی و تغذیه، عضو هیات علمی‌دانشگاه علوم پزشکی ایران و نویسنده کتاب «بهداشت مسجد» از اصول سلامت و بهداشت مساجد می‌گوید.
در روایات مذهبی، آیا بهداشت مساجد به طور خاص مورد اشاره قرار گرفته است؟
بله. در آیه 31 سوره اعراف توصیه شده که انسان‌ها هنگام عزیمت به مسجد زینت خود را با خود بردارند که زینت هم می‌تواند زینت‌های ظاهری چون پوشیدن لباس پاکیزه و استفاده از عطر باشد و هم زینت باطنی به معنای پاک سازی روح و آراسته شدن به صفات پسندیده. علاوه بر این در روایات اسلامی ‌هم به بهداشت مساجد از منظرهای گوناگون توصیه اکید شده است.
بهداشت مساجد در روایات اسلامی ‌چه جنبه‌هایی دارد؟
عطرآگین ساختن خود هنگام ورود به مسجد و زدودن هرگونه بوی ناخوشایند از بدن، بازبینی ته کفش به منظور اطمینان از عدم وجود آلودگی هنگام ورود به مسجد و تهیه پاکیزه گر (مطهره) و قرار دادن آن در ورودی مسجد برای پاک کردن آلودگی ته کفش نمازگزاران که در روایتی از پیامبر اکرم به آن توصیه شده از جمله این موارد است. همچنین اجتناب از ورود کسانی که به هر دلیلی ممکن است باعث آلودگی مسجد شوند مانند آدم دیوانه یا بچه‌ای که کنترل ادرار ندارد.
مواردی که اشاره کردید بیشتر ناظر بر بهداشت فردی نمازگزاران بود. آیا اصول بهداشت فیزیکی مسجد هم در روایات اسلامی ‌مورد نظر بوده است؟
ما روایت معتبری در زمینه اهمیت پاکسازی مساجد، استحباب جارو کردن مسجد، خوشبوسازی فضای مسجد با استفاده از بخور قسط، کندر، عود هندی، گلاب، مشک و... داریم. همچنین روشن ساختن فضا و تامین نور کافی در مساجد توصیه شده و از هر اقدامی‌که موجب آلودگی صوتی در مساجد شود، دستور پرهیز داده شده است.
اما به نظر می‌رسد که در ساخت مساجد امروزی مسئله آلودگی صوتی چندان مورد توجه نیست و بسیاری از مساجد ما در خیابان‌های پر رفت و آمد و پر سر و صدا واقع هستند.
خُب، این موارد باید در هنگام تعیین محل ساخت مسجد لحاظ شود و مسجد در مکانی ساخته شود که از آلودگی‌های صوتی و هرگونه آلودگی محیطی دیگر فاصله داشته باشد. حتی بلندگوی مسجد باید به گونه‌ای باشد که صدای ناهنجار تولید نکند.
مسجد از قسمت‌های مختلفی تشکیل شده اما هنگامی‌که صحبت از بهداشت مسجد می‌شود، بهداشت وضوخانه‌ها اولین نکته‌ای است که به ذهن می‌آید.
هرچند در دستورات اسلامی‌ توصیه شده که افراد قبل از ورود به مسجد در خانه یا جای دیگر خود را پاکیزه کنند و وضو بگیرند، اما در هر حال نظافت دائمی ‌و ضدعفونی کردن مرتب دستشویی‌ها و وجود صابون مایع در دستشویی باید رعایت شود.
همچنین نظافت همیشگی و شست‌وشوی گاه به گاه فرش‌ها، استفاده از مواد ضدعفونی مناسب برای شست‌وشوی گاه به گاه صحن‌ها و وجود کفش کن مناسب یا کیسه‌های نایلون برای قرار دادن کفش نمازگزاران از مواردی است که انتظار می‌رود در مساجد به آنها توجه شود.
در مورد آبدارخانه مسجد چه اصول بهداشتی‌ای باید رعایت شود؟
تامین آب آشامیدنی سالم و بهداشتی، رعایت بهداشت پذیرایی از قبیل سالم و پاکیزه بودن قند، قندان، استکان و سایر ظروف و رعایت بهداشت فضای آشپزخانه و آبدارخانه از مهم ترین موارد است.
آیا رعایت اصول ایمنی در مسجد هم بخشی از بهداشت مسجد را تشکیل می‌دهد؟
مسلما همین طور است. وجود پله‌های محدود با عرض بیش از 50 سانت و ارتفاع در حدود 20 سانتی متر، وجود نور کافی در تمام راهروها، پیش بینی تامین نور در شرایط قطع برق، فقدان هرگونه مانع که ممکن است انسان ندانسته به آن برخورد کند، مثل برجستگی پاشنه ی در، کنترل درجه سرما و گرمای مسجد و همچنین مواردی مثل پیشگیری از برخورد باد مستقیم کولر به افراد از مسائلی است که انتظار می‌رود در مساجد مورد نظر قرار گیرند.